وب سایت خبری تحلیلی زنان بیدار

به گزارش زنان بیدار ، نکته قابل تامل این است که در خشونت های خانگی، شاهد عدم تمایل زنان برای دادخواست و شکایت به دلیل شرم و حیا و گاهی ترس از سربار خانواده شدن پس از طلاق و گاهی هم ترس از انتقام همسر هستیم.سالهاست که در سراسر دنیا و به تبع آن در کشور ما کنشگران اجتماعی فعالان حوزه زنان تلاش می کنند با آگاهی بخشی و همچنین مطالبات قانونی، جلب حمایت های دولت و همراه کردن جامعه بویژه مردان از میزان خشونت ها علیه زنان بکاهند.

فاطمه باباخانی، دکتری حقوق و کنشگر اجتماعی 35 ساله ی ارومیه ای یکی از فعالان حقوق زنان در کشور است که با تاسیس موسسه مهر شمس آفرید، خانه امن زنان و خدمات مشاوره ای و مددکاری آنلاین در راستای احقاق حقوق زنان و همچنین کاستن از خشونت خانگی که بی ارتباط با سایر آسیب های اجتماعی نیست، تلاش می کند.

خانم باباخانی چرا حوزه زنان را برای فعالیت های اجتماعی انتخاب کردید؟

همیشه عاشق این بودم که حق خواه باشم و به دنبال حق خواهی برای زنان بروم، از همان 15 سالگی که برای نشریات محلی گزارش و داستان می نوشتم، اغلب موضوعات مربوط به زنان بود، رشته دانشگاهی ام را نیز بدلیل دغدغه مندی دراین حوزه، حقوق انتخاب کردم تا به صورت قانونی نیز در کنار بانوان تحت خشونت خانگی باشم.

از کی تصمیم به راه اندازی خانه امن برای زنان گرفتید؟

من به همراه دوستانم از سال 92 برای کمک به دانش آموزان بازمانده از تحصیل در مناطق محروم لوازم تحریر، کیف، هزینه ثبت نام مدارس را تهیه می کردیم، سال 94 در مقطع ارشد با دوستان وکیل زیادی آشنا شدم و شروع کردیم به ارائه مشاوره های رایگان حقوقی به زنان تحت خشونت خانگی.در سال 95 تصمیم گرفتم مجوز یک بنیاد علمی پژوهشی زیر نظر وزارت کشور را بگیرم که بخاطر طول کشیدن مراحل ثبت نام آن و شروع شدن اپیدمی کرونا و آشنایی با خانه امن و نیاز استان به چنین فضایی، پیگیر راه اندازی خانه امن تحت نظر سازمان بهزیستی استان شدم که نهایتا در سال 99 مجوز تاسیس و فعالیت خانه امن در استان صادر شد.

چه کسانی زیر چتر حمایتی خانه های امن قرار می گیرند؟

خانه امن در حقیقت، حمایت از زنانی است که هیچ حامی ندارد و تحت خشونت قرار گرفته اند.

پذیرش این افراد به چه شکلی است؟ آیا خانه های امن می توانند هر زنی را که تحت خشونت خانگی است پناه دهند؟

با وجود غیردولتی بودن خانه های امن، نحوه پذیرش این افراد زیر نظر سازمان بهزیستی استان است. اورژانس 123 افراد، زنان خشونت دیده، دختران در معرض آزار جنسی و جسمی را تحت پوشش قرار می دهند و اگر  امنیت جانی نداشته باشند تا دو هفته در مرکز اسکان اورژانس از آنها نگهداری می کنند و در این مدت تمام تلاش ها صورت می گیرد تا صلح و سازش ایجاد شده و مشکل حل شود و به خانه های خود برگردند ولی اگر رفع و رجوع نشد با دستور قضایی به خانه امن ارجاع داده می شوند تا پدر یا شوهر این افراد نتوانند آنها را به زور از آنجا ببرند.

چه خدماتی به زنان در خانه امن ارائه می شود؟

در سایه ی یک تیم متخصص و مجرب از جمله مددکار، روانشناس بزرگسالان و کودکان، مسئول فنی، روانپزشک، وکیل و مشاوران حقوقی پرونده های طلاق، دیه، ضرب و شتم زنانی که تحت پوشش خانه امن هستند را پیگیری می کنیم.همچنین دوره های آموزشی مهارت های کاری، زندگی، کنترل خشم، فرزندپروری و نحوه تعامل با خانواده و هر آنچه که کمک کند این زنان ارتباطات مفیدتری با جهان پیرامونشان داشته باشند و تصمیمات درست تری در شرایط مختلف را بگیرند برایشان برنامه ریزی و اجرایی می کنیم.

در مدت نگهداری از زنان در خانه امن، جلساتی برای مشاوره با خانواده آنها برگزار می شود؟

در اورژانس اجتماعی تلاش می شود تا با خانواده های زنان خشونت دیده جلسات مشاوره برگزار شودو با گرفتن تعهدات لازم از طرفین، منجر به صلح و سازش شده و خشونت تکرار نشود ولی متاسفانه اغلب این اتفاق نمی افتد چرا که همسرانشان یا معتاد، موادفروش، قمه کش و افراد ناسالمی هستند که هیچ گونه مسئولیت پذیری در قبال خانواده ندارند.

در شرایطی که خانواده ها مکان امنی نیستند و خانه امن به صورت محدود می تواند از این افراد نگهداری کند، تکلیف چیست؟

ما خانه امن را به دید هتل نمی نگریم، بر همین اساس برای توانمندسازی زنان تحت خشونت خانگی اصرار داریم و در این راستا تلاش می کنیم تا با برگزاری کارگاه مهارت آموزی از جمله خیاطی و صنایع دستی بعنوان شغل خانگی و البته منبع درآمدی که به استقلال مالی این زنان کمک کند را برنامه ریزی و اجرایی کنیم.

رویکرد همه خانه های امن در کشور مهارت آموزی و توانمندسازی زنان است؟

در کل کشور 20 خانه امن فعالیت دارد و تعداد کمی از آنها کارگاه های خود اشتغالی دارند که ما نیز با توکل به خدا از روز اول کارگاه های خود اشتغالزایی را برای این افراد ایجاد کرده ایم تا بتوانند به استقلال مالی برسند. معتقدم تا زمانی که زنان درآمد کافی نداشته باشند مجبور هستند بعد از یک مدت کوتاه حضور در خانه امن، مجددا به فضای خفقان و پر از خشونت و آزار بازگردند اما اگر استقلال مالی داشته باشند می توانند در صورت سازش، با کسب درآمد به عزت نفس خود و بهبود زندگی کمک کنند و اگر هم تصمیم بر صلح نبود، روی پای خودشان بایستند.

در مدت زمان نگهداری از زنان خشونت دیده، آیا افراد ارتباطی با خانواده هایشان دارند؟

خانواده ها با اورژانس طرفند و به خاطر حفظ امنیت زنانی که از آنها نگهداری می شود آدرس کاملا محرمانه و حتی بدون تابلو است و فقط کارکنان در آنجا رفت و آمد می کنند، حتی خیرین نیز با مرکز در ارتباط نیستند. زنانی که در خانه امن نگهداری می شوند نیز برای کارهای خیلی ضروری از جمله پزشک، آزمون یا جلسه دادرسی از خانه خارج می شوند.

پس کارکنان خانه امن شرایط کاری بسیار حساس و البته پرریسکی دارند؟

کار در خانه امن مانند خط مقدم جبهه است چرا که مددکاران ما هر لحظه در معرض خطر قرار دارند؛ در یکی از دادگاه های خانم های تحت پوشش که شخصا رفته بودم بعد از پایان دادگاه، همسرش ما را در خیابان دید و دنبالمان کرد، داد میزد و ممکن بود که با چاقو هم ما را مجروح کند.

وضعیت خانوادگی بیشتر افرادی که تحت خشونت خانگی شدید هستند، به چه شکلی است؟

ما در مراجعه به خانه های این افراد می بینیم که اغلب وضعیت خیلی اسفناکی دارند، خانه هایی محروم از حداقل امکانات!

بعنوان فعال مدنی و حامی حقوق زنان، ریشه خشونت های خانگی را چه چیزی می دانید؟

افرادی که در خانه های امن هستند بیشترشان از سن 15 سالگی ترک تحصیل کرده اند و از 12 یا 13 سالگی به زور ازدواج کرده اند یا با فشاری که از طرف خانه داشته اند مجبور به فرار شده اند. می توان گفت وضعیت بد اقتصادی، کم سوادی، ازدواج زودهنگام، ناآگاهی به حقوق خویش، عدم دسترسی کافی به مشاغل و درآمدهای حداقلی از جمله دلایلی است که زنان در روابط مسموم باقی می مانند و متحمل خشونت می شوند و البته در بهترین حالت و مداخله اقوام یا همسایه ها این افراد از طریق 123 یا پلیس از خانه خارج می شوند خشونت در تمام اقشار و در تمام سطوح مالی و فرهنگی وجود دارد و مختص طبقه خاصی نیست ولی چرا در خانه های امن با یک طبقه ویژه بیشتر سر و کار داریم؟وقتی پزشک متخصص زنان از شوهرش در دوران بارداری اش کتک می خورد و یا خانمی تحصیلکرده در معرض تحقیر، توهین کلامی و کنترل شدید قرار می گیرد چون شاغل، دارای استقلال مالی و برخوردار از حمایت های خانوادگی است، می تواند زندگی خودش را تغییر دهدحالا چه با پیدا کردن راهکار برای حل مشکلات یا جدایی!ولی در شرایطی که یک زن به هر دلیل این فرصت ها را ندارد خانه امن پناهش می شود و با تمام توان از او حمایت می کند اما از آنجایی که خیلی از زنان خشونت دیده اصلا اطلاعی از وجود چنین محل هایی ندارند، به ستوه آمده و از سر بی پناهی به خودشان صدمه جدی وارد می کنند.

حمایت های نهادهای دولتی از خانه امن چگونه است؟

ارگان ها و نهادهایی که برای کاهش آسیب های اجتماعی بودجه دارند باید ما را همراهی کنند ولی متاسفانه این اتفاق نمی افتد و عنوان می شود که بودجه ای برای زنان خشونت دیده نداریم در حالی که اقدامات خانه امن منجر به کاهش وقوع جرم، آمار زندانیان، پرونده های جنایی و آمار پزشکی قانونی می شود.متاسفانه ارگان ها در رابطه با خانه امن خیلی کوتاهی می کنند؛ البته سازمان بهزیستی مبلغ بسیار اندک و سوبسیدی برای خانه امن دارد که کفاف نمی کند.

مشارکت های مردمی به چه شکلی است؟ آیا مردم از خانه امن حمایت می کنند؟

خوشبختانه در بحث مشارکت مردمی حمایت های خوبی صورت می گیرد که ما را سرپا نگه داشته است. حتی بعضی اوقات کارمندان ما برای کمک و حفظ مجموعه حقوق خو را دریافت نمی کنند که این نشان از دغدغه مندی همکاران من است و جای تقدیر دارد.

کلام آخر؛

معتقدم در کنار قانون، عرف و فرهنگ جامعه نیز در کم کردن از بسترهای خشونت علیه زنان بسیار موثر است. بر همین باور با تمام محدودیت ها و سنگ اندازی ها به کارمان ادامه می دهیم تا از رهگذر فرهنگ نیز به تثبیت حداقل ترین حقوق زنان در جامعه کمک کنیم.